روز بزرگداشت شمس تبریزی

هفت مهرماه به عنوان روز بزرگداشت شمس تبریزی در تقویم رسمی کشور نامگذاری شده است.  این نامگذاری براساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه ۷۵۱، انجام شده است.

محمد بن علی بن ملک‌داد تبریزی، ملقب به شمس‌الدین، یا شمس تبریزی (زاده ۵۸۲ – درگذشته ۶۴۵ هجری قمری) از صوفیانِ مسلمان  مشهور قرن هفتم هجری است. سخنان وی را که در مجالس مختلف بر زبان آورده، مریدان گردآوری کرده‌اند که به نام «مقالات شمس تبریزی» معروف است.

شمس تبریزی عاشق سفر بود و عمر را به سیر و سیاحت می‌گذرانید و در یک جا قرار نمی‌گرفت، آنچنان که به روایت افلاکی «جماعت مسافران صاحبدل او را پرنده گفتندی جهت طی زمینی که داشته است.» شمس تبریزی در ۲۶ جمادی‌الثانی ۶۴۲ (معادل ۶ دسامبر ۱۲۴۴ میلادی و ۱۶ آذر ۶۲۳ هجری خورشیدی) به قونیه رسید. با مولوی ملاقات کرد و با شخصیت نیرومند و نفس گرمی که داشت مولانا را دگرگون کرد. تا پیش از دیدار شمس تبریزی، مولوی از عالمان و فقیهان و اهل مدرسه بود. در آن زمان به تدریس علوم دینی مشغول بود، و در چهار مدرسه معتبر تدریس می‌کرد و اکابر علما در رکابش پیاده می‌رفتند.

با دیدار شمس تبریزی، مولوی لباس عوض کرد، درس و وعظ را یکسو نهاد و اهل وجد و سماع و شاعری شد. برای مردم قونیه مخصوصاً پیروان مولانا تغییر احوال او و رابطه میان او و شمس تبریزی تحمل‌ناکردنی بود. عوام و خواص به خشم آمدند، مریدان شوریدند، و همگان کمر به کین او بستند. لذا شمس با همه عشق و علاقه‌ای که به صحبت مولانا داشت تصمیم به ترک قونیه گرفت و در سال ۶۴۵ هجری قمری بی آنکه کسی آگاه شود قونیه را رها کرد و راه سفر در پیش گرفت. او به سلطان ولد فرزند مولوی که نزدیک‌ترین مرید و همراز او بود گفته بود که به جایی خواهد رفت که کسی نشانی از او نیابد.

“خواهم این بار آنچنان رفتن، که نداند کسی کجایم من

همه گردند در طلب عاجز، ندهد کس نشان ز من هرگز

سال‌ها بگذرد چنین بسیار، کس نیابد ز گرد من آثار

هم اینک آرامگاه وی یکی از نمادهای شهرستان خوی در استان آذربایجان غربی است.”